Minh Hiếu Lăng Nam Kinh có gì đặc biệt? Khám phá di sản triều Minh

Minh Hiếu Lăng là lăng mộ của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương và Hoàng hậu Mã, nằm ở sườn nam núi Tử Kim, thành phố Nam Kinh, Trung Quốc. Thuộc quần thể di sản thế giới Lăng tẩm hoàng gia Minh – Thanh, nơi đây nổi bật với Thần đạo có các tượng đá, Tứ Phương Thành và Phương Thành – Minh Lâu.

Du khách đến đây có thể tìm hiểu kiến trúc lăng tẩm, dạo bộ giữa cảnh quan cây xanh hoặc chụp ảnh mùa lá thu. 

1. Giới thiệu Minh Hiếu Lăng Nam Kinh

Minh Hiếu Lăng (明孝陵) tọa lạc dưới đỉnh Vạn Châu của Độc Long Phụ, ở sườn Nam Tử Kim Sơn, quận Huyền Vũ, thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc.

Công trình được xây dựng từ năm Hồng Vũ thứ 14 (1381) dưới thời Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, mất hơn 30 năm mới hoàn thành, là lăng mộ hợp táng của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương và Hiếu Từ Cao Hoàng hậu Mã Thị.

Minh Hiếu Lăng là lăng mộ đầu tiên của triều Minh và cũng là một trong những quần thể lăng tẩm đế vương lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc.

Điểm đặc sắc nhất của Minh Hiếu Lăng là đã khai mở bố cục tổng thể “tiền phương hậu viên” (trước vuông, sau tròn), trở thành khuôn mẫu có ảnh hưởng sâu rộng đến hệ thống lăng tẩm hoàng gia thời Minh – Thanh.

Các hạng mục tiêu biểu như thần đạo với hệ thống tượng đá, Phương Thành, Minh Lâu và Bảo Đỉnh vẫn được bảo tồn tương đối hoàn chỉnh, mang giá trị lịch sử và kiến trúc rất cao.

Năm 2003, Minh Hiếu Lăng được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới, đồng thời là điểm du lịch cấp quốc gia 5A của Trung Quốc.

2. Giá trị lịch sử của Minh Hiếu Lăng

Minh Hiếu Lăng vẫn bảo tồn được tính chân thực của các công trình nguyên bản và sự hoàn chỉnh trong bố cục không gian của khu lăng, thể hiện những thành tựu đỉnh cao của nghệ thuật kiến trúc thời Minh – Thanh.

Chế độ xây dựng lăng tẩm được hình thành tại Minh Hiếu Lăng mang ý nghĩa kế thừa những giá trị trước đó, đồng thời mở ra những quy chuẩn mới, trở thành khuôn mẫu định hình bố cục tổng thể và diện mạo của hơn 20 lăng mộ hoàng đế trong suốt hơn 500 năm dưới hai triều Minh – Thanh.

Công trình vì thế giữ vị trí quan trọng trong lịch sử phát triển của các lăng tẩm đế vương Trung Quốc.

3. Tham quan gì ở Minh Hiếu Lăng?

Khu danh thắng Minh Hiếu Lăng lấy khu lăng cung Minh Hiếu Lăng làm trung tâm, bao gồm các công trình phụ trợ như Đại Kim Môn, Tứ Phương Thành, Thần đạo, cùng các khu vực tham quan lân cận như Phường Hạ Mã, Mai Hoa Cốc, Mai Hoa Sơn, Minh Đông Lăng, hồ Tử Hà...

3.1 Tứ Phương Thành

Tứ Phương Thành nằm ở phía Bắc Đại Kim Môn, là lầu bia Thần Công Thánh Đức của Minh Hiếu Lăng, được xây dựng vào năm Vĩnh Lạc thứ 11 (1413).

Công trình được xây bằng gạch đá, mặt bằng hình vuông, bốn mặt đều có một vòm cửa rộng 5 m nên dân gian gọi là “Tứ Phương Thành”. Bên trong đặt bia “Đại Minh Hiếu Lăng Thần Công Thánh Đức” do Minh Thành Tổ Chu Đệ dựng để ca ngợi Chu Nguyên Chương.

Bia cao tổng cộng 8,78 m, trong đó phần trán và thân bia cao 6,7 m, phần rùa đội bia cao 2,08 m. Toàn văn gồm 2.746 chữ Khải thư, do Chu Đệ soạn, ghi lại cuộc đời và công đức của Chu Nguyên Chương.

3.2 Thạch Tượng Lộ

Thạch Tượng Lộ là đoạn đầu tiên của Thần đạo Minh Hiếu Lăng, đạo nằm về phía Tây Bắc Tứ Phương Thành, dài 615 m, gồm 6 loại tượng đá, mỗi loại có 2 đôi, tổng cộng 12 đôi, 24 pho tượng.

Các tượng được bố trí đối xứng hai bên thần đạo, gồm: Sư tử → Tỳ Hưu (Giải Trãi) → Lạc đà → Voi → Kỳ Lân → Ngựa. Mỗi loại đều có tượng quỳ và tượng đứng, lần lượt hướng vào nhau. Khu vực này còn được gọi là “Thạch khắc Thần đạo”.

Về phía Bắc là cột đá Vọng Trụ cùng tượng võ tướng và văn thần, mỗi loại 2 đôi, tổng cộng 8 pho, cao 3,18 m, thường được gọi là “Đường Ông Trọng”. Cột Vọng Trụ có hình lục giác, cao 6,6 m, trên thân chạm hoa văn mây và rồng.

Mỗi bức tượng được đục từ một khối đá lớn bằng kỹ thuật điêu khắc tròn, đường nét mềm mại, uyển chuyển nhưng vẫn toát lên vẻ bề thế, mạnh mẽ và phong cách khoáng đạt. Những tượng đá này vừa thể hiện sự cao quý, linh thiêng và tráng lệ của lăng tẩm hoàng gia, vừa mang ý nghĩa trấn giữ, xua đuổi tà khí và phục vụ nghi lễ.

Hai bên đường được trồng nhiều loại cây có màu sắc thay đổi theo mùa. Khi mùa thu đến, lá cây đồng loạt chuyển màu, khiến Thạch Tượng Lộ trở thành cung đường dài khoảng 600 m nổi tiếng với tên gọi “600 mét đẹp nhất thành Kim Lăng”.

3.3 Văn Võ Phương Môn

Văn Võ Phương Môn là cánh cổng đầu tiên của khu lăng tẩm Minh Hiếu Lăng, ban đầu có 5 cửa, gồm 3 cửa lớn và 2 cửa nhỏ. Năm Hàm Phong thứ 3 đời Thanh (1853), cổng bị phá hủy trong chiến tranh.

Đến năm Đồng Trị thứ 3 (1864), cổng được xây dựng lại với một cửa duy nhất. Hai bên có tường thấp vươn ra, bao quanh khu vực phía Bắc, bên trong gồm Bia Điện, Hưởng Điện, Phương Thành – Minh Lâu, Sùng Khâu và các công trình khác.

Trên cổng có gắn một tấm đá hình chữ nhật, hai bên chạm hoa văn mây và rồng, chính giữa khắc ba chữ “明孝陵” (Minh Hiếu Lăng). Chữ cao 0,51 m, tấm biển đá cao 1,07 m, dài 1,99 m, do Tăng Quốc Phiên đề chữ.

Năm 1998, cổng được phục dựng theo quy chế thời Minh, khôi phục lại diện mạo ban đầu với 5 cửa, bổ sung mái lợp ngói và phía trên cổng đề 4 chữ mạ vàng “文武方门” (Văn Võ Phương Môn) theo chiều dọc.

Bên dưới bức tường phía Đông của cổng chính hiện còn lưu giữ một tấm bia “Đặc biệt cáo thị”, được viết bằng 6 thứ tiếng: Nhật, Đức, Ý, Anh, Pháp và Nga. Bia được quan viên địa phương dựng vào năm Tuyên Thống thứ nhất (1909) dưới triều Thanh.

3.4 Bia Điện

Bia Điện vốn là cổng giữa của Minh Hiếu Lăng, còn được gọi là Hiếu Lăng Môn, ban đầu có 5 cửa. Sau khi bị phá hủy, công trình chỉ còn lại phần nền đá kiểu đế Tu Di và chân cột.

Đầu thời Thanh, Bia Điện được xây dựng lại trên nền cũ, gồm 3 gian, mái hiết sơn, tường đỏ, ngói nhỏ; chính giữa mặt Nam và mặt Bắc đều có một cửa. Bên trong điện hiện đặt 5 tấm bia đá.

3.5 Phương Thành

Phương Thành nằm ở phía Bắc cầu Thăng Tiên, bên ngoài được xây bằng những khối đá lớn, cao 16 m, dài 75 m theo hướng Đông – Tây và rộng 31 m theo hướng Nam – Bắc. Phần dưới Phương Thành là đế Tu Di bằng đá cao 2,4 m, phần eo được chạm hoa văn dải lụa và phương thắng.

Chính giữa là một cổng vòm dẫn vào đường hầm hình vòm, bên trong có 54 bậc đá. Phía trên đường hầm là mái vòm cuốn; phần chân hai bên mang hình thức đế Tu Di bằng đá. Trước và sau đường hầm vốn đều có cửa, nhưng hiện chỉ còn lại một số dấu tích như hốc cửa bằng đá. Phía Bắc đường hầm là bức tường phía Nam của Sùng Khâu. Dọc theo tường thành có lối đi từ hai bên dẫn lên Minh Lâu.

3.6 Minh Lâu

Minh Lâu nằm trên Phương Thành, quay mặt về hướng Nam. Công trình dài 39,15 m theo hướng Đông – Tây và rộng 18,4 m theo hướng Nam – Bắc.

Ban đầu Minh Lâu có 3 cửa vòm; ở chính giữa các mặt Đông, Tây và Bắc đều có một cửa vòm. Nền bên trong lát gạch vuông, phía trên lợp ngói lưu ly vàng.

Năm Hàm Phong thứ 3 (1853), phần mái và kết cấu phía trên bị phá hủy trong chiến tranh, chỉ còn lại bốn bức tường. Phần mái được phục dựng vào năm 2009, giúp Minh Lâu lấy lại diện mạo tương đối hoàn chỉnh như hiện nay.

3.7 Minh Đông Lăng

Minh Đông Lăng là lăng tẩm của Chu Tiêu, con trai trưởng của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, nằm cách bức tường phía Đông khu lăng cung Minh Hiếu Lăng khoảng 60 m.

Dòng Ngự Hà hộ lăng chảy từ phía Đông Minh Đông Lăng, men qua phía trước khu lăng cung Minh Hiếu Lăng rồi chảy dưới Cầu Kim Thủy, tạo thành hệ thống thủy vực bao quanh và kết nối Minh Hiếu Lăng với Minh Đông Lăng trong cùng một khu lăng tẩm.

Minh Đông Lăng ban đầu gồm khu lăng viên, cổng chính, tiền môn Hưởng Điện, Hưởng Điện và địa cung. Tường bao khu lăng có hình dáng đặc biệt: phía trước nhọn, phía sau vuông, tạo thành hình giống mai rùa.

Tuy nhiên, sau nhiều biến động và chiến tranh, phần lớn công trình đã bị hư hại, ngày nay rất khó hình dung được vẻ bề thế của Minh Đông Lăng năm xưa.

3.8 Hồng Lâu Nghệ Văn Uyển

Hồng Lâu Nghệ Văn Uyển là một khu vườn sơn thủy mang tính nghệ thuật, sử dụng cảnh quan và cây cối để tái hiện thế giới của danh tác cổ điển “Hồng Lâu Mộng”.

Lấy Hồng Lâu Mộng làm nguồn cảm hứng, khu vườn lựa chọn một số cảnh tiêu biểu và đặc sắc trong tác phẩm để tái hiện, qua đó sử dụng nghệ thuật cảnh quan làm phương tiện thể hiện chất thơ, vẻ đẹp và nét duyên văn học đặc trưng của tác phẩm.

3.9 Mai Hoa Sơn

Trên khu vực Mai Hoa Sơn ban đầu, Mai Hoa Sơn và Mai Hoa Cốc được mở rộng và nối liền với nhau, có tổng diện tích khoảng 1.533 mẫu Trung Quốc, trồng hơn 30.000 cây mai thuộc hơn 330 giống khác nhau. Nơi đây được mệnh danh là “Thiên hạ đệ nhất Mai Sơn”.

Mai Hoa Sơn và Mai Hoa Cốc còn bao gồm nhiều công trình văn hóa và cảnh quan sinh thái được xây dựng qua các thời kỳ, như Duy Tú Đình, Thương Phiêu Biệt Quán, Đài Tưởng Chiêu Minh, Mai Hoa Trang Vận, khu đất ngập nước sinh thái...

Qua đó góp phần làm phong phú hơn việc nghiên cứu, bảo tồn và giới thiệu văn hóa hoa mai.

3.10 Hồ Tử Hà

Hồ Tử Hà được xây dựng với nguồn kinh phí do Hồ Văn Hổ, một Hoa kiều Singapore và nhà sản xuất nổi tiếng của thương hiệu Tiger Balm, quyên góp. Hồ có diện tích khoảng 67 mẫu Trung Quốc, với lượng nước trữ thường xuyên lên tới khoảng 220.000 m³.

3.11 Trường Sinh Lộc Uyển

Từ hơn 3.000 năm trước, vào thời nhà Thương, tổ tiên người Trung Hoa đã bắt đầu nuôi hươu trong các khu vực có rào quây. Về sau, việc nuôi hươu trở thành một tập tục phổ biến trong hoàng gia qua nhiều triều đại.

Khi Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương xây dựng Minh Hiếu Lăng, hươu cũng được nuôi trong khu vực lăng tẩm. Khi đó, số lượng hươu tại Minh Hiếu Lăng lên tới hàng nghìn con. Trên cổ mỗi con được đeo một thẻ bạc khắc hai chữ “Trường Sinh”, từ đó chúng được gọi là “hươu Trường Sinh”.

Đàn hươu này sinh sôi tại Minh Hiếu Lăng trong hơn 300 năm, trải qua cả hai triều Minh và Thanh. Đến thời Khang Hy, khi Hoàng đế Khang Hy đến viếng lăng, vẫn còn có thể bắt gặp những đàn hươu tung tăng giữa rừng cây.

Ngày nay, trên cơ sở bảo tồn các giá trị lịch sử và văn hóa của khu danh thắng, Vườn Hươu Trường Sinh tại Minh Hiếu Lăng đã được khôi phục, tái hiện một phần nét đặc trưng từng tồn tại nơi đây trong lịch sử.

4. Kinh nghiệm tham quan Minh Hiếu Lăng cần biết

4.1 Thời gian và tuyến tham quan phù hợp

Thời điểm tham quan tốt nhất

Thời điểm đẹp nhất của Minh Hiếu Lăng là mùa thu, từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 12, trong đó đầu đến giữa tháng 11 thường là giai đoạn cảnh sắc đạt độ rực rỡ nhất.

Khi ấy, những hàng ô cửu, ngân hạnh và phong hương hai bên Thạch Tượng Lộ đồng loạt chuyển sang sắc vàng óng và đỏ cam, kết hợp với những pho tượng đá có tuổi đời khoảng 600 năm tạo nên khung cảnh đặc biệt ấn tượng dưới nắng.

Thời điểm lý tưởng để ngắm cảnh thu

- Thời gian đẹp nhất: Từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 12, khi những hàng cây lá màu trên Thạch Tượng Lộ chuyển sắc rực rỡ. Cảnh thu dự kiến có thể duy trì đến khoảng giữa tháng 11.

- Khung giờ nên đi: Sáng sớm hoặc cuối chiều là thời điểm lý tưởng vì ít người, ánh sáng dịu và ấm. Những hàng cây phủ màu dưới lớp sương sớm hoặc ánh hoàng hôn càng tạo nên không khí thơ mộng.

- Cung đường ngắm thu: Đại Kim Môn → Cổng số 5 Minh Hiếu Lăng → Thạch Tượng Lộ → Ông Trọng Lộ → Cầu Kim Thủy → Khu lăng cung. Toàn tuyến đi bộ mất khoảng 3 giờ.

🔰🔰🔰Xem thêm: Nam Kinh mùa thu có gì đẹp

Tuyến tham quan kinh điển

Nên vào từ Cổng số 3, trước tiên tham quan hồ Yến Tước để ngắm chim nước, sau đó đi theo đường Minh Lăng đến Cổng số 1. Từ đây lần lượt tham quan: Thần đạo (Thạch Tượng Lộ) → Ông Trọng Lộ → Văn Võ Phương Môn → Bia Điện → Hưởng Điện → Phương Thành – Minh Lâu → Bảo Đỉnh.

Sau khi tham quan Bảo Đỉnh, đi xuống núi, băng qua Mai Hoa Sơn rồi quay lại Cổng số 3. Tuyến này được thiết kế khá thuận chiều, gần như không phải đi ngược đường.

Kết hợp tham quan Chung Sơn

Nếu có nhiều thời gian hơn, có thể mua vé combo 100 NDT, bao gồm Minh Hiếu Lăng, Cung Mỹ Linh, khu thắng cảnh Linh Cốc và Âm nhạc đài.

Có thể đi theo thứ tự: Minh Hiếu Lăng → Trung Sơn Lăng → Âm nhạc đài → Linh Cốc Tự.

Trong khu thắng cảnh có xe tham quan kết nối các điểm, giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

4.2 Giá vé, giờ mở cửa

- Vé tham quan khoảng 70 tệ/người.

- Thời gian mở cửa: Vào mùa cao điểm từ tháng 2 đến tháng 11, khu tham quan mở cửa từ 06:30–18:00. Đặc biệt, nếu vào cổng trước 06:30 hằng ngày sẽ được miễn vé.

Bảo tàng Minh Hiếu Lăng đóng cửa vào thứ Hai, thời gian mở cửa từ 09:00–16:30. Nếu có kế hoạch tham quan bảo tàng, nên chủ động sắp xếp lịch và tránh ngày thứ Hai.

4.3 Di chuyển đến Minh Hiếu Lăng

Có thể đi tuyến metro số 2 đến ga Mục Túc Viên, sau đó di chuyển đến khu danh thắng. Ngoài metro, du khách có thể đi xe buýt tuyến 20 hoặc 315 đến trạm Minh Hiếu Lăng.

Vào các dịp lễ, Nam Kinh còn có các tuyến xe trung chuyển dành riêng cho ngày lễ như G24, G25, kết nối từ ga Nam Kinh, Công viên Cổ Lâu và một số khu vực khác đến khu danh thắng.

4.4 Gợi ý những góc chụp ảnh đẹp nhất

Thạch Tượng Lộ mùa thu

Đoạn đường dài khoảng 600 m, hai bên là những hàng tượng đá gồm sư tử, Giải Trãi, lạc đà... Đặc biệt vào giữa và cuối tháng 11, khi ngân hạnh và lá đỏ cùng chuyển màu, nơi đây được mệnh danh là “600 mét đẹp nhất Nam Kinh”. Thời điểm thích hợp để chụp ảnh là sáng sớm hoặc cuối chiều, khi ánh sáng dịu hơn.

Tứ Phương Thành – Bia Thần Công Thánh Đức

Nằm gần Cổng số 5, bia cao khoảng 8,78 m, được giới thiệu là một trong những tấm bia cổ có quy mô lớn nhất Nam Kinh. Công trình có kích thước đồ sộ, thích hợp chụp toàn cảnh kiến trúc.

Đầm lầy hồ Yến Tước

Ngay gần lối vào Cổng số 3, nơi đây có rừng thủy sam rụng lá soi bóng xuống mặt nước, kết hợp cùng những đàn chim nước. Rất thích hợp để chụp ảnh phong cảnh, ảnh đời thường và ảnh tương tác với thiên nhiên.