Hòa Thuận Cổ Trấn: Điểm đến đặc sắc ở Đằng Xung Vân Nam

Hòa Thuận Cổ Trấn nằm gần trung tâm Đằng Xung, Vân Nam, nổi bật với hơn 600 năm lịch sử, những ngôi nhà cổ, ngõ đá, văn hóa Hoa kiều và nhịp sống yên bình vẫn được gìn giữ đến nay.

Không chỉ có cảnh đẹp, nơi đây còn hấp dẫn bởi Thư viện Hòa Thuận, các từ đường cổ, đình giặt đồ và dấu ấn giao thoa văn hóa Đông – Tây. Cùng Elite Tour tìm hiểu những điểm đáng tham quan và kinh nghiệm khám phá Hòa Thuận Cổ Trấn.

1. Lịch sử hình thành và ý nghĩa tên gọi Hòa Thuận cổ trấn

Hòa Thuận Cổ Trấn (和顺古镇) là một ngôi làng cổ kính ở Trung Quốc, nằm cách khu vực nội thành thành phố Đằng Xung, Bảo Sơn, tỉnh Vân Nam khoảng 4 km về phía Tây Nam.

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Hoà Thuận Cổ Trấn

Lịch sử hình thành Hòa Thuận Cổ Trấn

- Năm 1382 thời Minh: Sau khi nhà Minh chinh phục Đại Lý, một bộ phận quân đội được điều đến vùng Kim Xỉ (nay là Bảo Sơn). Tổ tiên của các dòng họ Thốn, Lưu, Lý, Doãn, Giả tại Hòa Thuận ngày nay vốn là những quân nhân từ Ba huyện, Trùng Khánh đến đây, sau đó định cư và lập đồn điền quân sự, trở thành những cư dân đầu tiên của Hòa Thuận.

- Khoảng năm 1500 vua Chính Đức thời Minh: Hòa Thuận khi đó mang tên Dương Ôn Đôn

- Năm 1639: Nhà thám hiểm Từ Hà Khách đến Đằng Xung và ghi chép về khu vực này với tên Hà Thượng Đồn

- Năm 1693 vua Khang Hy thời nhà Thanh: Địa danh được gọi là Hà Thuận. Đến 1702, tên được nhã hóa thành Hòa Thuận và được sử dụng cho đến ngày nay. Năm 1822, địa danh được đổi thành Hòa Thuận Luyện.

- Năm 1929 thời Dân Quốc: Hòa Thuận được chính thức gọi là Hòa Thuận Hương.

- Năm 1950–1984: Sau khi thành lập chính quyền mới, Hòa Thuận lần lượt được tổ chức thành hương, công xã, khu, đến năm 1984 khôi phục đơn vị hành chính hương.

Giai đoạn phát triển du lịch ở Hoà Thuận Cổ Trấn

Năm 2003: Công ty TNHH Phát triển Văn hóa Du lịch Hòa Thuận Bách Liên Vân Nam bắt đầu giai đoạn khai thác và quản lý du lịch chuyên nghiệp tại cổ trấn.

Năm 2005: Hòa Thuận được bình chọn là một trong “Mười thị trấn quyến rũ nhất Trung Quốc”, đồng thời nhận giải thưởng đặc biệt duy nhất của năm.

Năm 2006: Được công nhận là khu du lịch cấp quốc gia 4A và được bình chọn là “Cổ trấn nổi tiếng Trung Quốc”.

Năm 2013: Hoà Thuận được vinh danh trong “10 làng quê đẹp nhất Trung Quốc”.

Năm 2017–2019: Liên tiếp được công nhận là Thị trấn văn hóa rừng, Điểm du lịch kiểu mẫu về kết hợp văn hóa, du lịch Vân Nam, và Thị trấn đặc trưng của tỉnh Vân Nam.

Năm 2020: Chính thức vượt qua đánh giá chất lượng cảnh quan, đủ điều kiện xây dựng khu du lịch cấp quốc gia 5A.

Năm 2023: Hòa Thuận được lựa chọn làm địa điểm tổ chức sự kiện chính toàn quốc Ngày Du lịch Trung Quốc 2023, khẳng định vị thế của cổ trấn trên bản đồ du lịch Trung Quốc.

1.2 Ý nghĩa tên gọi của Hoà Thuận Cổ Trấn

Tên gọi "Hoà Thuận" có nguồn gốc từ năm thứ 32 triều đại Khang Hy (1693). Vào đầu triều đại nhà Thanh, nơi này được gọi là "Hà Thuận", bắt nguồn từ đặc điểm địa lý khi một con sông nhỏ uốn quanh và chảy qua trước làng.

Người dân có câu ví von: “河顺乡，乡顺河，河往乡前过”, có thể hiểu là “làng Hà Thuận, sông thuận theo làng, dòng sông chảy qua trước làng”, hàm ý người dân sống thuận theo dòng sông.

Sau đổi thành “Hòa Thuận”, đồng thời mang thêm ý nghĩa về đời sống và văn hóa của cư dân nơi đây. “Hoà” mang nghĩa hòa thuận, hòa hợp, còn “Thuận” mang nghĩa thuận hòa, thuận lợi.

Tên gọi phản ánh hình ảnh một vùng đất dân phong chất phác, coi trọng giáo dục, đề cao văn hóa, người và làng xóm hòa thuận.

Vì vậy, tên gọi Hòa Thuận cổ trấn vừa kế thừa nguồn gốc địa danh gắn với dòng sông, vừa gửi gắm ý nghĩa tốt đẹp về một vùng đất “sĩ hòa, dân thuận”, tức là con người hòa hợp, cuộc sống thuận hòa, yên bình.

2. Hòa Thuận cổ trấn khác gì các cổ trấn Vân Nam khác?

Mỗi một cổ trấn ở Vân Nam đều mang một vẻ đẹp khác nhau, và Hoà Thuận Cổ Trấn cũng không ngoại lệ. 

Nơi đây không chỉ là một cổ trấn yên bình tách biệt khỏi sự ồn ào của phố thị, mà còn mang nét đẹp pha trộn giữa nhiều trường phái kiến trúc khác nhau với sự hoà hợp giữa con người – thiên nhiên và cả văn hoá tri thức.

* Hòa Thuận là một cổ trấn hơn 600 năm tuổi miền biên viễn Vân Nam

Khác với vẻ náo nhiệt, sầm uất thường thấy ở nhiều cổ trấn du lịch Vân Nam, Hòa Thuận mang một vẻ đẹp trầm lắng và nguyên sơ hơn.

Nằm cách trung tâm Đằng Xung khoảng 4 km, được bao bọc bởi những dãy núi và các ngọn núi lửa đã ngủ yên, cổ trấn hiện lên như một bức tranh thanh bình với những con đường đá xanh quanh co, dòng suối nhỏ len qua làng, những cây cổ thụ rợp bóng và những mái nhà cổ nép mình bên sườn núi.

Hơn 600 năm lịch sử vẫn được gìn giữ trong từng góc nhỏ, khiến Hòa Thuận không chỉ là một điểm tham quan mà giống như một “bảo tàng làng quê sống”, nơi cảnh vật, kiến trúc và đời sống con người vẫn tiếp tục tồn tại trong cùng một nhịp sống chậm rãi.

* Kiến trúc Hoà Thuận kể câu chuyện về một vùng đất giao thoa

Điểm đặc biệt nhất trong diện mạo Hòa Thuận là sự hòa quyện hiếm có của nhiều phong cách kiến trúc.

Những bức tường trắng, mái ngói đen, đầu hồi thanh thoát, mái hiên cong và các chi tiết đấu củng gợi nhớ vẻ uyển chuyển của kiến trúc Huệ Châu; những cây cầu đá nhỏ, dòng nước len qua làng, hàng liễu rủ và những đình giặt đồ bên suối lại mang đến chất thơ của Giang Nam sông nước.

Nhưng bước sâu vào những ngôi nhà cổ, du khách lại bắt gặp những khung cửa vòm, ban công sắt, hành lang kiểu phương Tây, mái hiên mang dáng dấp Đông Nam Á và những chi tiết nhà phố kiểu hành lang, dấu ấn của những thế hệ người Hòa Thuận từng buôn bán, sinh sống và trở về từ Myanmar cùng nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Chính sự giao thoa ấy tạo nên một diện mạo rất riêng: vẫn là một làng cổ Trung Hoa, nhưng trên từng mái nhà, ô cửa và khoảng sân lại thấp thoáng dấu vết của những hành trình vượt biên giới.

Về cấu trúc, phần lớn nhà cổ vẫn tuân theo những nguyên tắc truyền thống như “Tam phường nhất chiếu bích” và “Tứ hợp ngũ thiên tỉnh”, với sân trong, nhà chính, nhà ngang và bình phong được bố trí chặt chẽ, vừa phù hợp với quan niệm phong thủy vừa tạo nên không gian sống kín đáo.

Tuy nhiên, khi kiến trúc truyền thống gặp địa hình núi đồi và ảnh hưởng từ bên ngoài, những ngôi nhà lớn như Vân Lâu Tử hay các từ đường lại xuất hiện những hình thức đặc biệt như “tẩu mã chuyển giác lâu”, hành lang kiểu phương Tây, tường cong và những khoảng chuyển tiếp mềm mại.

Kiến trúc vì thế không bị đóng khung trong một khuôn mẫu, mà linh hoạt thích ứng với địa hình, khí hậu và lối sống của cư dân, tạo nên những ngôi nhà vừa kín đáo, sâu lắng lại vừa phóng khoáng.

Đặc biệt, vật liệu địa phương khiến kiến trúc Hòa Thuận càng mang vẻ mộc mạc và nguyên bản. Đá núi lửa được sử dụng rộng rãi để xây nền, tường và lát đường; nhiều bức tường đá được xây khô, gần như không dùng vữa, để lộ rõ kết cấu tự nhiên của vật liệu.

Những con đường đá xanh chạy xuyên qua làng, xen giữa là những viên “đá tim đèn” nhỏ tạo thành điểm nhấn đặc trưng. Trên nền đá thô mộc ấy là hệ thống mộc điêu tinh xảo, phần lớn được thực hiện bởi những nghệ nhân nổi tiếng vùng Kiếm Xuyên.

Từ cửa, khung cửa sổ, lan can đến bình phong, mái hiên đều có thể bắt gặp những đường chạm khắc công phu; người xưa thậm chí có câu “một lạng mùn gỗ bằng một lạng bạc”, cho thấy giá trị mà người Hòa Thuận dành cho nghệ thuật gỗ và nghề thủ công truyền thống.

* Một cổ trấn mang đậm hơi thở của đời sống

Có lẽ điều khiến Hòa Thuận khác biệt nhất chính là cổ trấn vẫn thực sự là nơi con người sinh sống, thay vì chỉ tồn tại như một khu phố cổ phục vụ du lịch.

Trên những con đường lát đá, du khách vẫn có thể bắt gặp người dân đi lại, chơi cờ, chăm sóc cây cối; bên những dòng suối nhỏ là các đình giặt đồ nơi người dân giặt giũ, rửa rau, tránh nắng hay nghỉ chân sau một ngày làm việc.

Những hình ảnh rất đỗi đời thường ấy khiến Hòa Thuận mang cảm giác gần gũi và chân thực. Ở đây, du khách không nhất thiết phải tìm kiếm một điểm check-in nổi tiếng, bởi chính nhịp sống chậm, sự yên tĩnh của sân nhà cổ, tiếng nước chảy và bóng cây già mới là trải nghiệm đặc biệt nhất.

* Một bức tranh thiên nhiên hoà hợp với con người

Điểm độc đáo của Hòa Thuận cổ trấn là sự hòa quyện giữa kiến trúc và cảnh quan tự nhiên. Những ngọn núi lửa như Hắc Long Sơn, Lai Phượng Sơn, Lão Quy Pha, Mã An Sơn bao quanh cổ trấn, trong khi dòng sông Hòa Thuận uốn lượn qua làng tạo nên thế cảnh “núi bao bọc, nước tụ khí”.

Trước làng là vùng đồng bằng mở rộng hình trăng khuyết, phía sau là những sườn núi xanh, xen giữa là ruộng đồng, đầm lầy, cây cổ thụ và những cây cầu đá.

Đặc biệt, quần thể cây cổ thụ Thiên Thủ Quan Âm với hàng chục cây trăm năm tuổi, những con đường cổ lát đá núi lửa và những đình nghỉ bên dòng nước khiến cảnh sắc nơi đây mang vẻ đẹp vừa tự nhiên vừa giàu tính biểu tượng.

Tất cả tạo nên một không gian mà con người không đứng ngoài thiên nhiên, mà sống trong và cùng với thiên nhiên.

* Cổ trấn của văn hóa, học vấn và những danh hiệu quốc gia

Nếu nhiều cổ trấn Vân Nam nổi tiếng bởi cảnh sắc, Hòa Thuận còn có một chiều sâu rất riêng: văn hóa và con người. Từ một vùng đất biên viễn trên tuyến Con đường Tơ lụa phương Nam, Hòa Thuận từng là nơi giao thương giữa Trung Quốc với Myanmar và Đông Nam Á, hình thành nên một cộng đồng Hoa kiều lớn.

Người Hòa Thuận vừa làm nông, vừa buôn bán, vừa học hành và đi xa, tạo nên một truyền thống trọng giáo dục, trọng văn hóa và tinh thần khai mở hiếm thấy ở một vùng biên.

Nơi đây có Thư viện Hòa Thuận, một trong những thư viện làng quê lớn nhất Trung Quốc; là quê hương của triết gia Ngải Tư Kỳ, đồng thời gắn với những thương nhân nổi tiếng trong ngành ngọc phỉ thúy.

Chính những giá trị ấy đã giúp Hòa Thuận nhiều lần được vinh danh: “Thị trấn quyến rũ nhất Trung Quốc”, “Thị trấn lịch sử - văn hóa Trung Quốc”, “Thị trấn văn hóa rừng”, “Thị trấn đặc trưng Vân Nam” và đặc biệt là Khu du lịch cấp quốc gia 5A.

Bởi vậy, Hòa Thuận không chỉ đẹp bởi những ngôi nhà cổ hay cảnh núi sông, mà đẹp bởi một nền văn hóa vẫn đang sống, một cộng đồng vẫn đang tiếp nối lịch sử và một nhịp sống bình yên được gìn giữ qua hơn sáu thế kỷ.

3. Các điểm tham quan ở Hòa Thuận Cổ Trấn

3.1 Thư viện Hòa Thuận

Thư viện Hoà Thuận tiền thân là Hàm Tân Xã do hội viên Đồng Minh Hội Thốn Phức Thanh thành lập và “Duyệt Thư Báo Xã” ra đời năm 1924. Nhờ sự đóng góp của Hoa kiều ở nước ngoài và người dân địa phương, đến năm 1928 thư viện được mở rộng và chính thức hình thành.

Đặc biệt, vào những năm 1930, thư viện từng đóng vai trò như một trung tâm thông tin của Đằng Xung: mỗi đêm tiếp nhận tin tức qua radio, khẩn trương biên soạn và in thành “Hòa Thuận Thư viện Điện tín Tam Nhật San” để phổ biến rộng rãi.

Thư viện gồm Nhà thư viện chính, Lầu Tàng Trân và Cảnh Sơn Viên, lưu giữ hơn 70.000 đầu sách, trong đó có hơn 10.000 bản quý, nhiều cổ tịch và bản thảo của danh nhân như Tục Tạng Kinh, Anh Vũ Điện Tùng San…

Không chỉ là nơi lưu giữ sách, Thư viện Hòa Thuận còn phản ánh truyền thống trọng học, trọng văn hóa và tinh thần khai mở của người dân nơi đây. Trong nhiều thập kỷ, thư viện vừa là nơi người dân đọc sách, học hỏi sau những giờ lao động, vừa là địa điểm để những người có học thức từ các vùng lân cận tìm đến nghiên cứu.

Thư viện hiện được công nhận là Di tích văn hóa trọng điểm cấp quốc gia, đồng thời là cơ sở giáo dục truyền thống yêu nước cấp tỉnh và quốc gia của cộng đồng Hoa kiều.

Với lịch sử lâu đời và kho tư liệu phong phú, thư viện Hoà Thuận được mệnh danh là “thư viện làng quê hàng đầu Trung Quốc”, thư viện hiện là Di tích văn hóa trọng điểm cấp quốc gia và là cơ sở giáo dục truyền thống yêu nước của Liên hiệp Hoa kiều toàn quốc.

3.2 Nhà tưởng niệm Ngải Tư Kỳ

Nhà tưởng niệm Ngải Tư Kỳ nằm ở phía Đông Bắc Hòa Thuận, được xây dựng năm 1918 bởi Lý Nhật Ngạc, thân phụ của Ngải Tư Kỳ.

Công trình là một tứ hợp viện bằng gạch và gỗ mang phong cách kết hợp Đông – Tây. Phía trước hướng ra Nguyên Long Đàm, phía sau tựa vào Lai Phượng Sơn, không gian cao thoáng và yên tĩnh.

Kiến trúc bên trong tinh xảo với hành lang nối các tòa nhà, ban công mang phong cách phương Tây và cổng vòm tròn bằng đá ở tiền sảnh. Cây dây leo phủ quanh tạo nên vẻ cổ kính, thanh nhã.

Ngải Tư Kỳ (1910–1966), tên thật là Lý Sinh Huyên, là triết gia Marxist, nhà giáo dục và nhà cách mạng nổi tiếng của Trung Quốc.

Ông là tác giả của nhiều tác phẩm triết học có ảnh hưởng lớn, đặc biệt là “Triết học đại chúng” và “Triết học và cuộc sống”, từng có ảnh hưởng sâu rộng tới thế hệ thanh niên Trung Quốc.

3.3 Đình Vũ Châu

Đình Vũ Châu được xây dựng để tưởng niệm Thốn Thụ Thanh - một nhà giáo dục nổi tiếng của Vân Nam, vị hiệu trưởng đầu tiên của trường Trung học Ích Quần và từng giữ chức Phó Hiệu trưởng Đại học Vân Nam.

Ông từng là Chủ tịch đầu tiên của Chính quyền Nhân dân huyện Đằng Xung, đồng thời đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong hệ thống chính trị và giáo dục.

Tấm bia đá “Vũ Châu Đình” trong đình do Sở Đồ Nam, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc, đề chữ. Con đường bên hồ sen cạnh đình mang tên “Thu Nông Lộ”, lấy theo tên hiệu của Lý Tổ Hoa – hiệu trưởng thứ hai của trường Ích Quần.

Những công trình này thể hiện rõ truyền thống tôn sư trọng đạo, coi trọng giáo dục và tri thức của người Hòa Thuận.

3.4 Cầu Song Hồng

Cầu Song Hồng cũ được xây dựng vào đầu thời Gia Tĩnh nhà Minh, tương truyền do vị trưởng làng Thốn Ngọc một cùng người dân địa phương xây dựng, sau đó được trùng tu vào năm 1884 dưới thời Quang Tự.

Cầu Song Hồng mới được xây dựng năm 1921. Hai cây cầu nằm song song, tựa như hai chiếc cầu vồng nằm trên mặt nước, vì thế được gọi là Song Hồng.

Những cây cầu đá duyên dáng, hàng liễu xanh ven sông, sen đỏ soi bóng, tiếng người dân giặt giũ bên bờ, đàn vịt và ngỗng thong thả dưới nước, cá bơi trong dòng nước trong… tạo nên một khung cảnh mang đậm vẻ thanh bình của làng quê Giang Nam.

3.5 Hòa Thuận Nhân Gia

Hòa Thuận Nhân Gia là một ngôi nhà cổ hơn 100 năm tuổi được di dời nguyên khối từ nơi khác về đây. Trước kia, công trình từng là thư phòng riêng của Trương Mộc Hân, một thương nhân giàu có của Đằng Xung thời cận đại và là người sáng lập Ngân hàng Phú Điền tại Hồng Kông.

Ngày nay, Hòa Thuận Nhân Gia được cải tạo thành nhà hàng với không gian thanh tĩnh, giàu chất văn hóa, là nơi thích hợp để vừa cảm nhận văn hóa Hòa Thuận vừa thưởng thức ẩm thực địa phương.

3.6 Văn Xương Cung

Văn Xương Cung là nơi thờ Văn Xương Đế Quân, vị thần trong Đạo giáo cai quản văn vận và công danh khoa cử. Công trình được xây dựng vào thời Đạo Quang nhà Thanh (1821–1850), gồm chính điện, hậu điện, Khôi Tinh Các, Chu Y Các, tiền sảnh, hai dãy nhà bên, cổng chính và sân nguyệt đài phía trước.

Hai bên lầu các hiện còn khảm bia ghi danh những người đỗ đạt của Hòa Thuận qua hai triều Minh – Thanh, tổng cộng 809 người, trong đó có 8 cử nhân, hơn 600 tú tài và hơn 180 người từng làm quan trong triều đình.

Văn Xương Cung được xem là cái nôi của giáo dục Hòa Thuận: năm 1909 từng mở trường tiểu học tại đây, đến năm 1940 trường Trung học Ích Quần do Hoa kiều Hòa Thuận quyên góp thành lập cũng được đặt tại nơi này.

3.7 Hoà Thuận Tiểu Hạng

Hòa Thuận Tiểu Hạng nằm dọc theo sông Tam Hợp, được hình thành từ gần 10.000 m² kiến trúc cổ, trong đó có nhà cũ của Trương Tùng Lâm – Tổng binh Đằng Việt cuối thời Thanh. Khu vực này nằm cạnh vùng đất ngập nước, đồng ruộng và hồ sen, tạo nên một không gian vừa cổ kính vừa gần gũi với thiên nhiên.

Đặc biệt, Bảo tàng Đại Mã Bang tại đây trưng bày khoảng 3.000 hiện vật và gần 100 bức ảnh cũ, tái hiện lịch sử Con đường Tơ lụa phương Nam, đời sống các đoàn ngựa thồ và thời kỳ hưng thịnh của thương nhân Vân Nam.

Đến đây, du khách cũng có thể tìm hiểu văn hóa ngọc phỉ thúy với câu chuyện “Ngọc sinh ra ở Đằng Việt, vận chuyển bằng Hòa Thuận”, cùng các nghề thủ công truyền thống như làm giấy thủ công và chạm khắc gỗ.

3.8 Đình Tẩy Y

Trước đây, nhiều người Hòa Thuận rời quê đến Myanmar và các nước Đông Nam Á để lập nghiệp, luôn mang trong lòng nỗi nhớ gia đình. Từ thời Quang Tự nhà Thanh, người dân bắt đầu xây dựng 6 đình giặt đồ dọc theo các dòng sông, tạo nơi để phụ nữ trong làng có thể giặt giũ và tránh nắng, tránh mưa.

Những đình giặt đồ này được xem là một trong những công trình công cộng độc đáo và giàu tính nhân văn nhất của Hòa Thuận. Không chỉ phục vụ sinh hoạt thường ngày, chúng còn trở thành một phần ký ức của làng quê: nơi người dân trò chuyện, nghỉ chân, giặt giũ và gặp gỡ nhau bên dòng nước.

3.9 Từ đường họ Lý

Từ đường họ Lý được xây dựng năm 1920, có diện tích hơn 4.000 m², quy mô lớn, tọa lạc trên vị trí cao, thoáng đãng, yên tĩnh. Trong từ đường còn lưu giữ những câu đối do Đàm Diên Khải và Lý Căn Nguyên đề tặng.

Họ Lý từng sản sinh nhiều nhân vật nổi tiếng của Vân Nam, trong đó có Lý Nhật Ngạc – thư ký trưởng của Đô đốc Vân Nam Thái Ngạc, một trong những nhân vật quan trọng của Cách mạng Tân Hợi; ông cũng là tác giả của “Hịch thảo phạt Viên Thế Khải”, được học giả Chương Thái Viêm ca ngợi là “ngọn bút đất trời phương Nam”. Ông đồng thời là cha của triết gia Ngải Tư Kỳ.

3.10 Từ đường họ Lưu

Từ đường họ Lưu được xây dựng năm 1856 dưới thời Hàm Phong, đến nay đã có lịch sử gần 170 năm. Phía trước từ đường là một hồ sen hình bán nguyệt, trên hồ có cầu đá hai nhịp dẫn đến nguyệt đài, phía trên là cổng vào mang hình thức lầu cổng tinh xảo.

Bên trong lần lượt có tiền sảnh, nhà ngang và chính điện, nơi thờ tổ tiên họ Lưu. Hiện nơi đây còn có bia ghi gia huấn của ba vị tổ họ Lưu và được xây dựng thành không gian giới thiệu văn hóa từ đường Hòa Thuận, nhấn mạnh đặc điểm “Hòa” và “Hoạt” trong văn hóa dòng họ nơi đây.

3.11 Nguyên Long Các

Nguyên Long Các vốn là điện Quan Âm. Đến năm 1747, người dân địa phương xây thêm lầu phía trước và đặt tên là Nguyên Long Các. Sau nhiều lần trùng tu, nơi đây trở thành một công trình tôn giáo mang sự kết hợp của Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo.

Phía trước là Long Đàm với mặt nước trong xanh, phía sau là những cây cổ thụ rợp bóng. Quần thể gồm sơn môn, Long Vương điện, Tam Quan điện, Khôi Tinh các, điện Quan Âm… được bố trí khéo léo, tựa lưng vào núi, hướng ra mặt nước, tạo nên khung cảnh thanh tĩnh như một chốn tiên cảnh giữa núi rừng.

3.12 Từ đường họ Thốn

Từ đường họ Thốn được xây dựng từ thời Gia Khánh nhà Thanh, là một đại diện tiêu biểu cho kiến trúc từ đường truyền thống Hán tộc. Điểm đặc biệt nằm ở cổng chính kết hợp ba cửa vòm tròn bằng đá mang phong cách châu Âu với phần mái và đầu cổng mang dáng dấp Nam Á.

Đây là một ví dụ điển hình cho sự giao thoa giữa văn hóa Hán, văn hóa Nam Á và kiến trúc phương Tây tại Hòa Thuận. Từ đường họ Thốn cũng là công trình được xây dựng sớm nhất trong tám từ đường lớn của cổ trấn.

Theo bia đá, quá trình xây dựng bắt đầu từ năm 1805, do trưởng tộc Thốn Quang Viễn tổ chức quyên góp. Sau đó, gia tộc đầu tư kinh doanh bông tại Myanmar và dùng lợi nhuận để tiếp tục xây dựng.

Công trình được hoàn thiện qua nhiều giai đoạn trong hơn một thế kỷ, gồm chính đường, hai dãy nhà bên, bình phong, tiền sảnh, vườn và hai sân trời.

3.13 Bảo tàng nhà dân Loan Lâu Tử

Tên gọi Loan Lâu Tử bắt nguồn từ hình dáng đặc biệt của công trình: toàn bộ dãy nhà được xây uốn cong theo đường cong của con ngõ, vì thế người Hòa Thuận gọi một cách hình tượng là nhà lầu cong.

Đây không chỉ là một khu nhà cổ mà còn gắn với gia tộc họ Lý và thương hiệu Vĩnh Mậu Hòa - một đại diện tiêu biểu cho tầng lớp thương nhân Hòa Thuận. Khu nhà mang cấu trúc ba lớp nhà, ba gian, một bình phong, hiện được cải tạo thành bảo tàng nhà dân.

3.14 Quần thể cây cổ thụ Thiên Thủ Quan Âm

Hòa Thuận sở hữu hệ sinh thái tự nhiên phong phú với gần 100 cây cổ thụ có tuổi đời trên một thế kỷ. Trong đó nổi bật nhất là quần thể cây cổ thụ Thiên Thủ Quan Âm tại khu vực Trương Gia Pha.

Quần thể gồm 7 cây long não cổ thụ vươn cao. Năm cây được trồng gần như thẳng hàng, nhìn từ dưới lên giống một chiếc mái vòm xanh khổng lồ, trong khi nhìn từ xa, những cành cây vươn tỏa bốn phía lại tựa như hàng nghìn cánh tay của Quan Âm nghìn tay.

4. Ăn gì ở Hòa Thuận cổ trấn?

Ẩm thực Hòa Thuận mang đậm hương vị Đằng Xung, Vân Nam, mộc mạc nhưng rất đặc trưng, từ những món ăn sáng dân dã đến các món truyền thống gắn với văn hóa địa phương và lịch sử “mã bang”.

Những món đáng thử nhất có thể kể đến bún gạo sợi với bột đậu loãng, Đại Cứu Giá, lẩu nồi đất , bánh tùng hoa, Hòa Thuận Đầu Não, thịt mã bang và Đại Bạc Phiến.

Buổi sáng, nhất định nên thử bún gạo sợi chan bột đậu. Bột đậu Hà Lan được xay thành nước rồi nấu sánh, chan lên những sợi bún gạo mềm, thêm hành lá, đậu phộng giã nhỏ, tạo nên vị béo thơm và mượt mà rất đặc trưng của Đằng Xung.

Ngoài ra còn có thể ăn bột đậu với quẩy hoặc bánh gạo, hay bún gạo Đằng Xung chan nước dùng xương và thịt băm, những món ăn sáng giản dị nhưng gắn bó với đời sống thường ngày của người dân địa phương.

Trong bữa chính, nổi bật nhất là lẩu nồi đất, một món ăn truyền thống đặc trưng của Đằng Xung. Các nguyên liệu như sườn, thịt viên chiên, măng vàng, chả trứng, da heo chiên… được xếp thành từng lớp trong nồi đất rồi ninh chậm, tạo nên phần nước dùng đậm đà, thơm ngọt.

Đại Cứu Giá là món ăn nổi tiếng khác, gồm bánh gạo xào cùng giăm bông, trứng, cà chua và rau xanh. Bên cạnh đó, thịt mã bang gợi nhớ văn hóa những đoàn ngựa thồ từng đi trên Con đường Tơ lụa phương Nam; thịt đầu heo thái mỏng được thái gần như trong suốt, ăn cùng nước sốt chua cay, tạo cảm giác giòn, mềm và rất bắt vị.

Các món ăn vặt và điểm tâm cũng là một phần thú vị của trải nghiệm Hòa Thuận. Bánh tùng hoa làm từ bột phấn hoa tùng và nhân đậu đỏ, có vị thơm đặc trưng, hơi đắng nhẹ rồi hậu ngọt.

Hòa Thuận Đầu Não là món ăn độc đáo với sự kết hợp giữa bánh nếp, trứng, rượu ngọt đường đỏ cùng thịt, trứng thái sợi và đậu phụ – vừa mang nét dân dã vừa chứa ý nghĩa cầu chúc “thông minh, có đầu óc”.

Ngoài ra, du khách có thể tìm thử đậu phụ nướng, nấm nướng, bánh cuốn...tại các khu chợ sáng, phố hàng ăn và những quán ăn nằm trong các ngôi nhà cổ.

Một điểm thú vị của ẩm thực Hòa Thuận là nhiều món không cần quá cầu kỳ mà hấp dẫn bởi chính hương vị địa phương và không gian thưởng thức: một bát bún nóng trong khu chợ sớm, món lẩu nồi đất trong căn nhà cổ, hay vài món nướng bên những con ngõ đá yên tĩnh.

Đây cũng là cách để cảm nhận Hòa Thuận không chỉ qua kiến trúc và cảnh quan, mà còn qua nhịp sống chậm rãi và văn hóa ẩm thực đã được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

5. Gợi ý kết hợp Hoà Thuận cổ trấn với điểm du lịch khác ở Đằng Xung

Đến Đằng Xung, du khách có thể kết hợp tham quan Hoà Thuận Cổ Trấn cùng các thắng cảnh nổi tiếng khác của thành phố biên giới của tỉnh Vân Nam như:

- Khu thắng cảnh Nhiệt Hải: Nổi tiếng với Đại Cổn Oa - nồi nước nóng tự nhiên khổng lồ, cùng trải nghiệm tắm suối khoáng lưu huỳnh. Vé khoảng 50 tệ, combo tắm khoáng khoảng 200 tệ.

- Công viên Địa chất Hoả Sơn: Khám phá hệ thống núi lửa cổ, có thể trải nghiệm khinh khí cầu ngắm miệng núi lửa từ trên cao. Vé khoảng 30–50 tệ, khinh khí cầu khoảng 280 tệ/lượt.

- Vùng đất ngập nước Bắc Hải: Điểm đến sinh thái đặc sắc với trải nghiệm chèo bè cỏ trên mặt nước. Vé khoảng 55 tệ, nên đi vào buổi sáng khi ánh sáng đẹp và thời tiết dễ chịu.

- Làng Ngân Hạnh Đằng Xung: Đẹp nhất vào khoảng giữa tháng 11 – đầu tháng 12, khi cả ngôi làng được phủ sắc vàng của những hàng ngân hạnh. Vé khoảng 30 tệ; ngoài mùa ngân hạnh, cảnh quan không quá nổi bật.