Phố văn hóa Thư Viện Môn Tây An – Thiên đường thư pháp cổ giữa lòng cố đô

Phố Thư Viện Môn là khu phố văn hóa nổi tiếng tại Tây An, dài khoảng 500–570m, nổi bật với các cửa hàng thư pháp, hội họa và “văn phòng tứ bảo”. Đây là nơi lý tưởng để trải nghiệm nghệ thuật truyền thống Trung Hoa, mua quà lưu niệm thủ công và khám phá kiến trúc cổ thời Minh – Thanh.

1. Giới thiệu phố văn hóa Thư Viện Môn

1.1 Vị trí ở Tây An

Phố đi bộ Thư Viện Môn nằm ở phía đông cổng nam (Vĩnh Ninh Môn) của thành cổ Tây An, phía đông kéo dài tới ngõ An Cư, nối với phố Tam Học, kề với phố Nam ở phía tây và kết thúc gần Bảo tàng Rừng Bia Tây An ở phía đông.

1.2 Nguồn gốc tên gọi "Thư Viện Môn"

Nguồn gốc tên gọi của phố đi bộ Thư Viện Môn xuất phát từ vị trí của con phố này đối diện học viện Quan Trung. Đây là học viện danh tiếng của Thiểm Tây thời nhà Minh và nhà Thanh.

Vào năm Vạn Lịch thứ 20 thời nhà Minh (1592), học giả người Trường An tên Phùng Tòng Ngô do thất bại trong cuộc đấu tranh với phe hoạn quan nên đã từ quan về quê, mở lớp giảng dạy tại chùa Bảo Khánh.

Sau đó, ông thành lập Học viện Quan Trung ở phía bắc con phố, thu hút hàng ngàn học sinh và trở thành một học viện nổi tiếng. Bị phe thái giám ép buộc, học viện bị phá hủy, và Phùng Tòng Ngô đã ở đó suốt hai trăm ngày trước khi qua đời.

Vào cuối nhà Minh và đầu nhà Thanh, công cuộc tái thiết quy mô lớn được thực hiện tại đây.

1.3 Vai trò trong đời sống văn hóa hiện đại

Hiện nay, ở vị trí của thư viện Quan Trung cũ là Trường Sư phạm Tây An. Nhờ có Học viện Quan Trung, bầu không khí văn hóa của Thư Nguyên Môn càng thêm phong phú.

Năm 1991, con phố được cải tạo, giữ nguyên phong cách thời Minh và Thanh, và phát triển thành phố du lịch văn hóa. Dọc theo con phố cổ kính này, có rất nhiều cửa hàng bán thư pháp và tranh vẽ, cũng như các cửa hàng nhỏ bán văn phòng tứ bảo (bút lông, mực thỏi, nghiên mực và giấy).

Ngày nay, Thư Viện Môn đã trở thành nơi tụ họp của nghệ thuật thư pháp và hội họa tại kinh đô Tây An cổ xưa.

2. Điều gì khiến Phố Thư Viện Môn trở nên đặc biệt?

2.1 Con phố của thư pháp và nghệ thuật truyền thống

Khi bước vào học viện, bạn sẽ được chào đón bởi một bầu không khí học thuật. Các cửa hàng nằm san sát nhau hai bên con phố lát đá, nối tiếp nhau, tất cả đều liên quan đến bút lông, mực thỏi, nghiên mực và giấy.

Các nhà hàng văn phòng tứ bảo này là nơi bạn có thể mua được giấy tuyên chất lượng cao, nghiên mực tinh xảo…

Đây cũng là một khu chợ thư pháp và hội họa đích thực. Trên phố có không ít tác phẩm thư pháp được trưng bày, nơi bạn có thể chiêm ngưỡng những tác phẩm tinh xảo ở khắp mọi nơi. Chữ thảo, chữ viết tay, chữ triện, hành thư có thể khiến bạn cảm thấy say mê không thôi.

Bên cạnh các tác phẩm thư pháp, những mặt hàng được ưa chuộng nhất tại học viện là tranh truyền thống Trung Quốc, chẳng hạn như bức tranh nổi tiếng Tam Hiệp sông Dương Tử, Tứ Diệu Đế (mai, lan, trúc, cúc), cũng như tranh chim, côn trùng và cá, giúp bạn trải nghiệm vẻ đẹp độc đáo của tranh truyền thống Trung Quốc.

Tại Thư Viện Môn, bạn cũng có thể bắt gặp rất nhiều di vật từ thời Tần, Hán, Đường cùng các sản phẩm nghệ thuật dân gian đặc trưng của Thiểm Tây.

Hai bên cửa hàng bày bán đủ loại đồ trang sức ngọc, tiêu biểu là ngọc Lam Điền, các vật dụng bằng đồng mô phỏng theo nguyên bản cổ, đồ cổ sưu tầm… Đặc biệt hấp dẫn là những “báu vật dân gian” khó thấy ở nơi khác như múa rối bóng (bì ảnh), cắt giấy, mặt nạ vẽ trên muôi gỗ (mã thược), túi thêu tay…

Không chỉ có những sản phẩm hữu hình, nơi đây còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa phi vật thể quý hiếm.

Tại “Trường An Cổ Nhạc Xã” trong ngõ Đại Cát Xương của Thư Viện Môn, những giai điệu cung thương cách đây 2000 năm đã được một nhóm người yêu nhạc khai quật, chỉnh lý và tái hiện, làm sống lại sức hấp dẫn của loại âm nhạc cổ xưa nhất còn tồn tại trên thế giới.

Ngoài ra còn có một nhạc cụ rất đặc biệt, hiếm thấy ở nơi khác nhưng lại xuất hiện khắp Thư Viện Môn, đó là “huân”. Huân là nhạc cụ cổ của vùng Tần, cũng là một trong những nhạc cụ nguyên thủy nhất của Trung Quốc.

Hình dáng giống quả đào, thân có tám lỗ nhỏ tương ứng với các ngón tay, phía trên có lỗ để thổi. Ở Thư Viện Môn, các loại huân có đủ kích cỡ, màu sắc và chất liệu, với nhiều mức giá khác nhau.

Những người bán thường ngồi trước cửa, thỉnh thoảng thổi vài khúc nhạc, âm thanh cổ kính, sâu lắng và vang vọng.

2.2 Không gian đậm chất cổ kính

Nằm giữa những con phố và ngõ hẻm của Tây An, Thư Viện Môn là một con phố thấm đẫm lịch sử, một Trường An đích thực của thư pháp và hội họa, tràn ngập nét cổ kính và hương vị lịch sử.

Kiến trúc đường phố vẫn giữ được nét đặc trưng của thời Minh và Thanh, với những phiến đá xanh lát vỉa hè và những dãy nhà cổ kính, khiến bạn có cảm giác như đang du hành ngược thời gian.

Bước vào phố từ cổng vòm Thư Viện Môn, du khách ngay lập tức bị thu hút bởi những tòa nhà đơn giản nhưng trang nhã và những dãy cửa hàng hai bên đường. Tứ hợp viện đầu tiên ở phía bắc phố là Trường Tiểu học trực thuộc Đại học Sư phạm Tây An, tỉnh Thiểm Tây.

Số 63 phố Thư Viện Môn từng là Học viện Quan Trung, cơ sở giáo dục cao nhất ở Thiểm Tây thời nhà Minh và nhà Thanh, đồng thời là học viện danh giá nhất ở Tây Bắc Trung Quốc.

Học viện Quan Trung được xây dựng vào năm thứ 37 niên hiệu Vạn Lịch của Hoàng đế Thần Tông nhà Minh. Hiện nay, nơi đây là Khuôn viên phía Bắc của Đại học Khoa học và Nghệ thuật Tây An.

Học viện Quan Trung phần lớn vẫn giữ nguyên phong cách kiến trúc và bố cục ban đầu thời Minh và Thanh. Học viện có một giảng đường sáu gian, khắc biển "Doãn Chấp Đường". Trước giảng đường là một ao vuông rộng nửa mẫu với một đình ở giữa và một cây cầu đá.

Phía sau giảng đường là một ngọn đồi nhân tạo với ba đỉnh xanh mướt, giống như một ngọn núi Hoa Sơn thu nhỏ. Hoàng đế Càn Long đã ban tặng cho học viện tấm biển "Tần Xuyên Dục Đức".

Bảo tàng cố cư của Vu Hữu Nhậm, tọa lạc tại số 52 Thư Viện Môn, là một di tích văn hóa trọng điểm được chính quyền thành phố Tây An bảo vệ.

Kiến trúc của bảo tàng mang phong cách Tứ Hợp Viện Quan Trung điển hình thời Minh và Thanh, nhưng tường phong hoả lại giống với kiến trúc nhà Hồi.

Phía trên cổng chính treo một tấm bia khắc dòng chữ "Nguyên Viễn Lưu Trường" của nhà giáo dục, chính trị gia và nhà thư pháp Vu Hữu Nhậm.

Nằm ở phía bắc phố Thư Viện Môn, bên trong cửa Nam của Tây An hiện nay. Chùa Bảo Khánh được xây dựng vào niên hiệu Nhân Thọ (601–604) thời Tùy Văn Đế, nguyên tọa lạc tại phường An Nhân của thành Đại Hưng thời Tùy.

Đến thời Đường Văn Tông, trong chùa dựng một tòa tháp bằng gạch ngũ sắc, vì vậy chùa Bảo Khánh còn được gọi là “chùa Tháp Hoa”. Thời Ngũ Đại, điện vũ bị hủy hoại do chiến tranh, chỉ còn lại ngôi tháp.

Năm Cảnh Thái thứ 2 thời Minh (1451), tháp được di dời và xây dựng lại chùa tại vị trí hiện nay. Trong niên hiệu Vạn Lịch (1573–1620), học giả Phùng Tòng Ngô từng giảng dạy tại đây.

Năm Ung Chính thứ nhất (1723), tăng nhân Văn Thiên đã trùng tu lại chùa và các công trình liên quan. Tháp Hoa chùa Bảo Khánh cao khoảng 23 mét, gồm 7 tầng, mặt bằng hình lục giác.

Bên trong lưu giữ nhiều tượng Phật bằng đá có niên đại từ các thời Ngụy, Tùy, Đường. Hiện còn một tấm bia đá ghi việc trùng tu vào năm 1451. Ngày nay, đây là đơn vị bảo tồn trọng điểm cấp tỉnh của Thiểm Tây.

Dạo bước trên con phố cổ này, giữa những viên gạch xanh và ngói xám, người ta gần như có thể cảm nhận được dòng chảy của thời gian.

2.3 Khác biệt so với các phố du lịch khác ở Tây An

Theo trải nghiệm thực tế từ du khách và hướng dẫn viên địa phương, Thư Viện Môn mang lại cảm giác rất khác so với các phố du lịch đông đúc tại Tây An.

Khi vừa rẽ từ khu vực cổng Nam vào phố, không khí trở nên yên tĩnh rõ rệt, thay thế cho sự ồn ào bằng mùi mực tàu, tiếng bút lông viết trên giấy và nhịp sống chậm rãi của các nghệ nhân.

Nhiều du khách chia sẻ rằng điểm thú vị nhất không phải là mua sắm, mà là đứng xem các ông đồ viết thư pháp trực tiếp hoặc trò chuyện với người bán về ý nghĩa từng bức tranh – điều hiếm thấy ở các khu phố thương mại thông thường.

So với các phố đi bộ mang tính thương mại khác, nơi đây có đặc biệt nhiều cửa hàng bán tranh chữ. Bên trong không chỉ có tác phẩm của nhiều người yêu thư họa dân gian mà còn có không ít tác phẩm của các danh gia (tuy nhiên cũng có khá nhiều hàng giả). 

Ngoài ra còn có nhiều sạp bày ngay ven đường, thực chất chỉ là một chiếc bàn viết, chủ nhân ngồi tại chỗ viết chữ, vẽ tranh, trong đó không thiếu những người rất giỏi. Với họ, việc bán hàng đôi khi không quan trọng bằng việc được giao lưu, trao đổi và học hỏi kỹ năng với bạn bè cùng giới.

Con phố này có bầu không khí yên bình và thanh tĩnh. Không hề có sự ồn ào náo nhiệt như các khu phố thương mại khác. Bước vào khu phố, bạn có thể thấy các chủ quầy cần mẫn làm ra những món đồ của mình.

Không chỉ các mặt hàng đẹp mắt, mà còn có cả những lựa chọn DIY, tạo nên một trải nghiệm khó quên.

Cho dù bạn đang đi dạo phố hay muốn trải nghiệm nhịp sống chậm rãi hơn, Thư Viện Môn là một lựa chọn tuyệt vời. Nếu bạn yêu thích thư pháp và hội họa, đây chính là nơi dành cho bạn. Có rất nhiều tác phẩm nghệ thuật đẹp, cũng như nhiều loại quà lưu niệm và những thứ thú vị để tìm mua.

3. Hướng dẫn chi tiết tham quan Phố Thư Viện Môn

3.1 Di chuyển đến phố

Địa điểm: Phố đi bộ Thư Viện Môn, Tây An

Vé vào cửa: Miễn phí

Giờ mở cửa: Mở cửa quanh năm

Phương tiện giao thông: Đi tàu điện ngầm đến ga Vĩnh Ninh Môn, xuống cửa D2 (Cửa Đông Bắc), và đi bộ khoảng 700 mét.

Tuyến đường gợi ý: Thư Viện Môn - Học viện Quan Trung - Phố Tam Học - Bảo tàng Bi Lâm

Các điểm tham quan gần đó: Tường thành Tây An, Phố đi bộ Thư Viện Môn, Bảo tàng Rừng Bia Tây An, Nhà cũ của Vu Hữu Nhậm, Miếu Tương Tử, Ngoạ Long Tự, v.v.

3.2 Thời gian tham quan hợp lý

Thời gian tham quan tốt nhất Thư Viện Môn

- Từ 14:00: Ánh nắng chiếu xiên tạo nên bầu không khí dịu nhẹ, hoàn hảo để chụp ảnh và dạo chơi; hầu hết các nghệ nhân vẫn đang làm việc tại gian hàng của mình, mang đến trải nghiệm vô cùng thú vị.

- Vào cuối buổi chiều (17:00 – 19:00): Những chiếc đèn lồng dần được thắp sáng, tạo nên một bầu không khí văn hóa phong phú, đặc biệt thích hợp để trải nghiệm "du lịch chậm" và nhịp sống thường nhật sôi động của thành phố.

Những thông tin thực tế khác

- Giờ mở cửa: Mở cửa cả ngày, nhưng nên đến vào khoảng từ 9:00 đến 18:00 để đảm bảo các cửa hàng và quầy hàng vẫn đang kinh doanh.

- Tránh giờ cao điểm: Buổi sáng thường đông đúc vào các ngày lễ và mùa du lịch cao điểm, trong khi buổi chiều tương đối yên tĩnh hơn.

- Lịch trình gợi ý: Trước tiên hãy tham quan Bảo tàng Bi Lâm (giờ mở cửa thường là 8:30–18:00), sau đó thuận tiện hơn là ghé thăm khu vực Thư Viện Môn.

- Thời gian tham quan: Đi dạo dọc theo toàn bộ con phố mất khoảng 30 đến 40 phút; nếu bạn đến vào mùa cao điểm và đông người, có thể sẽ mất nhiều thời gian hơn và đi chậm hơn.

Lưu ý đặc biệt

- Học viện Quan Trung mở cửa miễn phí cho công chúng, nhưng chỉ từ 15:00 đến 17:30 các ngày trong tuần, và phải lấy vé trực tiếp tại chỗ.

- Nếu bạn muốn trải nghiệm các hoạt động tương tác như tự làm quạt sơn mài và viết thư pháp theo yêu cầu, chúng tôi khuyên bạn nên đến sau 2 giờ chiều, khi đó sẽ có nhiều gian hàng hơn để lựa chọn.

- Tóm lại, nên đến thăm vào các ngày trong tuần hoặc không phải ngày lễ, từ 14:00 đến 18:00 để tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của ánh sáng, sự nổi tiếng và trải nghiệm văn hóa nơi đây.

✍️✍️✍️Bạn đọc cũng quan tâm: Tháp Tiểu Nhạn – Biểu tượng lịch sử nghìn năm tại Tây An

3.3 Những hoạt động nên thử

* Xem nghệ nhân viết thư pháp

Thư Viện Môn không chỉ là nơi để chiêm ngưỡng mà còn là nơi để trải nghiệm trực tiếp nhìn thấy những nghệ sĩ đầy đam mê sáng tác thư pháp và hội họa trên đường phố.

Tại đây, bạn có thể thấy những ông đồ tuổi tóc bạc cầm bút thư pháp, say sưa viết, và những người trẻ tuổi đắm chìm trong thế giới thư pháp và hội họa, theo đuổi đam mê của mình.

Bất kể tuổi tác, tất cả mọi người đều tìm đến thư pháp và hội họa, tận hưởng mảnh đất ngập tràn hương thơm của sách vở.

Ghé đến những quầy hàng thư pháp và hội họa ẩn mình trong con phố thư viện này, bạn có thể ngắm nhìn một phần văn hoá Trung Hoa và thậm chí thử viết ra hình ảnh "Trường An" trong trí tưởng tượng của mình.

* Mua đồ lưu niệm mang giá trị văn hóa

Bước vào Thư Nguyên Môn không chỉ đơn thuần là chiêm ngưỡng văn phòng tứ bảo nổi tiếng của Trung Quốc, mà còn là một bữa tiệc cho cả mắt và tâm hồn.

Tại đây, bạn có thể chiêm ngưỡng những tác phẩm nghệ thuật viết tay của người dân địa phương, câu đối, quạt, tranh vẽ, các sản phẩm cắt giấy, các sản phẩm làm từ ngọc,...

Du khách đến đây vừa có thể thoả mãn sự tò mò về các sản phẩm văn hoá lâu đời mà còn có thể mua về làm kỷ niệm hoặc tặng bạn bè, người thân.

* Chụp ảnh phong cách cổ trang

Phải nói rằng, phong cảnh ở Thư Nguyên Môn hoàn toàn hoàn hảo cho các bức hình với Hán phục. Những bức tường đỏ và gạch xám, kết hợp với bộ Hán phục là một sự kết hợp hoàn hảo.

Thêm vào đó, nơi đây không đông đúc, vì vậy bạn có thể tạo dáng thoải mái mà không cần lo lắng bị làm phiền.

Để có những bức ảnh đẹp mà không cần chen chúc, hãy đến Thư Viện Môn trước 9 giờ sáng để tránh đám đông. Lúc này, những con đường lát đá xanh và kiến trúc cổ kính vô cùng vắng vẻ.

Cổng chào "Thư Viện Môn" ở lối vào và Tháp Bảo Khánh Tự là những điểm chụp ảnh biểu tượng trong phố Thư Viện Môn. Những dòng chữ lớn trên bảng hiệu kết hợp với mái ngói cổ phong sẽ tạo nên những bức ảnh đầy tính nghệ thuật.

Khu vực giữa phố với bức tường thư pháp và cửa gỗ ô vuông đỏ cũng cực kỳ phù hợp để diện Hán phục hay sườn xám, mang đậm nét văn hóa. Vào lúc hoàng hôn, bức tường bên ngoài của Thư viện Quan Trung sẽ được nhuộm vàng bởi ánh mặt trời, tạo ra hiệu ứng ánh sáng tuyệt đẹp, rất đáng để chụp ảnh.

3.4 Tips tham quan từ hướng dẫn viên địa phương

• Luôn kiểm tra chất lượng tranh thư pháp: Trên phố có cả hàng thật và hàng in, vì đây là nơi nổi tiếng nên cũng xuất hiện hàng giả.

• Nên chọn gian hàng có nghệ nhân đang làm trực tiếp: Đây thường là sản phẩm thủ công thật, giá trị cao hơn. Quan sát nghệ nhân trước khi quyết định mua.

• Có thể mặc cả giá: Đặc biệt với đồ lưu niệm và tranh, mức giảm phổ biến 20–30%.

• Tránh mua vào buổi sáng sớm: Nhiều cửa hàng chưa mở đầy đủ.

• Mang tiền mặt hoặc Alipay: Vì nhiều quầy nhỏ không hỗ trợ thẻ quốc tế.

• Đi bộ từ cổng Nam là tiện nhất.

• Nên kết hợp tham quan Bảo tàng Bi Lâm trước.

• Không nên mua ngay gian hàng đầu tiên.

• Nếu muốn trải nghiệm sâu → hỏi người bán về ý nghĩa tranh.

4. Giải đáp câu hỏi thường gặp về phố Thư Viện Môn

Phố Thư Viện Môn có đáng đi không?
→ Rất đáng nếu bạn thích văn hóa, thư pháp và trải nghiệm truyền thống Trung Hoa.

Tham quan khu phố này có mất vé không?
→ Miễn phí hoàn toàn, mở cửa cả ngày.

Nên dành bao lâu để tham quan?
→ Khoảng 1–2 giờ là hợp lý.

Có thể mua gì ở đây?
→ Thư pháp, tranh thủy mặc, đồ cổ, giấy cắt, nhạc cụ huân, đồ thủ công.

Có nên mua tranh thư pháp không?
→ Có, nhưng cần chọn kỹ vì có cả hàng thật và hàng sao chép.

Có gần điểm du lịch nào nổi tiếng không?
→ Gần Bảo tàng Rừng Bia Tây An và tường thành cổ Tây An.

Thời điểm nào đẹp nhất để đi?
→ Chiều muộn hoặc hoàng hôn là đẹp nhất.

Có đông khách không?
→ Ít đông hơn phố Hồi Dân, không quá chen chúc.