Review Dự Viên Thượng Hải có gì? Có đáng tham quan không?

Nằm giữa khu phố cổ sầm uất quận Hoàng Phố, Dự Viên là khu vườn cổ hơn 450 năm tuổi, được xem là biểu tượng văn hóa lâu đời của Thượng Hải. Khu vườn mang đậm phong cách kiến trúc Giang Nam, hòa quyện tinh tế giữa thiên nhiên và con người.

Dự Viên được xây dựng năm 1559 bởi Phan Duẫn Đoan (Pan Yunduan) – quan triều Minh – để tặng cha mình với mong muốn cha có nơi nghỉ ngơi thanh tĩnh. Chữ “Dự” (豫) nghĩa là “an lạc, thỏa mãn”, thể hiện tấm lòng hiếu thảo và triết lý sống yên hòa của người xưa.

Trải qua nhiều biến cố lịch sử, khu vườn được trùng tu nhiều lần nhưng vẫn giữ nguyên vẻ đẹp cổ kính. Với diện tích hơn 2 hecta, nơi đây nổi bật với hồ nước, hòn non bộ, mái ngói cong và những hành lang uốn lượn — tạo nên một không gian thư giãn giữa lòng thành phố hiện đại.

Giữa nhịp sống sôi động của Thượng Hải, Dự Viên mang đến cảm giác bình yên và hoài cổ, là điểm dừng chân lý tưởng cho du khách muốn tìm hiểu văn hóa, lịch sử và tận hưởng vẻ đẹp kiến trúc truyền thống Trung Hoa.

1559 (Gia Tĩnh 38 – Nhà Minh): Phan Duẫn Đoan bắt đầu xây Dự Viên để cha – Phan Ân – có nơi an hưởng tuổi già. Khu vườn được khởi dựng từ những thửa ruộng phía Tây ngôi nhà.

1562 (Gia Kinh 41 – Nhà Minh): Phan Duẫn Đoan đỗ Tiến sĩ, được bổ nhiệm làm quan xa, tạm ngừng việc xây dựng.

1577 (Vạn Lịch 5 – Nhà Minh): Sau khi bị cách chức, ông trở về quê, thuê nghệ nhân Trương Nam Dương thiết kế hòn non bộ và tiếp tục hoàn thiện khu vườn.

1590 (Vạn Lịch 18 – Nhà Minh): Khu vườn hoàn thành, đặt tên là Dự Viên (Yu Garden) – nghĩa là “an vui, thỏa mãn”, diện tích khoảng 70 mẫu, trở thành vườn đẹp nổi tiếng Giang Nam.

Cuối Minh – đầu Thanh: Sau khi Phan Duẫn Đoan qua đời, con cháu không chăm sóc, khu vườn xuống cấp nghiêm trọng.

1709 (Khang Hy 48 – Nhà Thanh): Giới quý tộc Thượng Hải xây Linh Uyển / Đông Viên (nay là Nội Viên) gần Miếu Thành Hoàng, khởi đầu giai đoạn tái thiết.

1760 (Càn Long 25 – Nhà Thanh): Dự Viên được mua lại từ gia đình họ Phan, trao cho Miếu Thành Hoàng quản lý và trùng tu trong hơn 20 năm, đổi tên thành Tây Viên – nơi tụ họp của giới học giả.

1821–1850 (Đạo Quang – Nhà Thanh): Vườn trở thành nơi giao thương. Năm 1842, quân Anh chiếm Dự Viên trong Chiến tranh Nha Phiến lần thứ nhất, nhiều công trình bị thiêu rụi.

1855 (Hàm Phong 5 – Nhà Thanh): Quân Thanh đốt phá Dự Viên trong cuộc đàn áp Tiểu Đao Hội.

1860 (Hàm Phong 10 – Nhà Thanh): Quân Thái Bình chiếm Thượng Hải, biến Dự Viên thành doanh trại quân sự kiểu Tây; diện tích chỉ còn khoảng 37 mẫu (1868).

1875 trở đi (Quang Tự – Nhà Thanh): Vườn bị chia nhỏ cho các văn phòng thương mại, dần mất đi vẻ đẹp ban đầu.

1912–1948 (Thời Dân Quốc): Dự Viên được dùng làm trường học; năm 1937, chiến tranh khiến phần lớn công trình bị thiêu rụi.

1949–1961 (Trung Quốc hiện đại): Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, chính quyền Thượng Hải khôi phục Dự Viên. Năm 1961, vườn mở cửa đón khách trở lại.

1980s: Dự Viên được công nhận là Di tích văn hóa trọng điểm quốc gia và tiến hành trùng tu quy mô lớn.

2003–2024: Hoàn thiện các công trình Hàm Bích Lâu, Thính Đào Các, Hành lang Tí Ngọc Thủy. Năm 2024, ra mắt linh vật IP chính thức của Dự Viên, đánh dấu bước chuyển mình hiện đại.

4. Kiến trúc Dự Viên có gì đặc biệt? Các điểm tham quan nổi bật

Điểm đặc biệt của Dự Viên không nằm ở một công trình riêng lẻ mà ở cách toàn bộ khu vườn được tổ chức theo nghệ thuật sân vườn Giang Nam.

Trong diện tích không quá lớn, các kiến trúc sư sử dụng hòn non bộ, hồ nước, hành lang, đình các, cửa tròn, tường hoa và cây xanh để chia không gian thành nhiều lớp.

Người tham quan liên tục nhìn thấy những cảnh quan mới khi bước qua từng hành lang hoặc khung cửa, tạo cảm giác khu vườn rộng và sâu hơn diện tích thực tế.

4.1 Đặc trưng kiến trúc vườn Giang Nam

Dự Viên thể hiện rõ đặc trưng “trong nhỏ thấy lớn” của vườn cổ Giang Nam. Không gian không mở hoàn toàn mà được chia thành các sân nhỏ, hồ nước, hòn non bộ và khu kiến trúc có tính độc lập tương đối.

Hành lang uốn lượn, cửa sổ hoa và cửa nguyệt môn vừa kết nối các khu vực, vừa giới hạn tầm nhìn để cảnh quan được hé lộ từng phần.

Kiến trúc trong vườn nổi bật với mái ngói xám, đầu đao cong, kết cấu gỗ, cửa chạm khắc, hoành phi và câu đối. Công trình nhân tạo không tách rời thiên nhiên mà được bố trí xen giữa đá, nước, cây cổ thụ và các khoảng sân, tạo nên cảm giác cân bằng thay vì phô trương quy mô.

4.2 Tam Tuệ Đường và Đại Giả Sơn

Tam Tuệ Đường là một trong những công trình chính của Dự Viên, cao khoảng 9m. Dưới thời Thanh, nơi đây từng được sử dụng cho các nghi lễ và hoạt động công cộng.

Phía sau công trình là Ngưỡng Sơn Đường và Quyển Vũ Lâu, từ đây có thể quan sát hòn non bộ lớn cùng mặt nước phía trước.

Đại Giả Sơn cao khoảng 14m, được tạo dựng dưới sự chủ trì của nghệ nhân xếp đá nổi tiếng thời Minh Trương Nam Dương. Những khối đá được sắp xếp thành đỉnh núi, vách đứng, khe sâu và lối đi quanh co, tái hiện cảnh núi non trong một diện tích giới hạn.

Đây là một trong những khu vực thể hiện rõ nhất kỹ thuật tạo cảnh nhân tạo của vườn cổ Trung Hoa.

4.3 Vạn Hoa Lâu, hành lang và tường rồng

Khu Vạn Hoa Lâu nổi bật với đình các, sân vườn, hành lang và những ô cửa có hình dáng khác nhau. Qua mỗi cửa sổ, du khách có thể nhìn thấy một phần mái nhà, cây xanh, dòng nước hoặc đá cảnh, giống như những bức tranh được đóng khung tự nhiên.

Tường rồng là một chi tiết kiến trúc dễ nhận biết tại Dự Viên. Thân rồng được tạo bằng mái ngói uốn lượn trên đỉnh tường, còn đầu rồng được trang trí bằng kỹ thuật đắp nổi.

Những bức tường này vừa phân chia không gian, vừa tạo điểm nhấn thị giác và dẫn người xem từ khu cảnh quan này sang khu khác.

4.4 Điểm Xuân Đường và dấu ấn Tiểu Đao Hội

Điểm Xuân Đường không chỉ có giá trị kiến trúc mà còn gắn với lịch sử Thượng Hải. Trong giai đoạn 1853–1855, công trình từng được sử dụng làm sở chỉ huy phía bắc của Tiểu Đao Hội. Hiện nay, bên trong còn trưng bày một số tư liệu và hiện vật liên quan đến sự kiện này.

Gần Điểm Xuân Đường còn có sân khấu cổ hướng ra mặt nước, các khối đá Thái Hồ, lầu gác và bức tường rồng Xuyên Vân. Sự kết hợp giữa sân khấu, mặt nước, giả sơn và kiến trúc bao quanh tạo nên một không gian có tính trình diễn rõ nét.

4.5 Ngọc Linh Lung và Ngọc Hoa Đường

Ngọc Linh Lung được xem là “trấn viên chi bảo” của Dự Viên và là một trong những danh thạch nổi tiếng của vùng Giang Nam.

Khối đá có tuổi đời khoảng một nghìn năm, nổi bật với hình dáng thanh mảnh cùng nhiều khe và lỗ tự nhiên, thể hiện bốn đặc tính thường được dùng để đánh giá đá cảnh là “gầy, xuyên, nhăn và rỗng”.

Đối diện Ngọc Linh Lung là Ngọc Hoa Đường, thư phòng của chủ nhân khu vườn. Công trình được xây dựng để ông có thể thường xuyên ngắm khối đá yêu thích. Không gian này thể hiện rõ thú thưởng ngoạn đá, thư pháp và cảnh quan sân vườn của tầng lớp văn nhân thời Minh.

4.6 Nội Viên – khu vườn nhỏ bên trong Dự Viên

Nội Viên được xây dựng năm 1709 và được kết nối với Dự Viên trong quá trình trùng tu vào cuối thập niên 1950. Diện tích khu vực này nhỏ nhưng tập trung nhiều đình, hồ, cây xanh và đá cảnh, vì vậy thường được mô tả như một “khu vườn trong vườn”.

Điểm đáng chú ý của Nội Viên gồm Tĩnh Quan Đường, thuyền đá Bất Hệ Chu, Quan Đào Lâu và sân khấu cổ. Sân khấu có kết cấu gỗ, trang trí cầu kỳ và phần mái vòm được thiết kế hỗ trợ âm thanh, thể hiện mối liên hệ giữa kiến trúc sân vườn với nghệ thuật biểu diễn truyền thống.

5. Dự Viên có đáng tham quan không khi đi du lịch Thượng Hải?

Dự Viên đáng tham quan nếu bạn muốn khám phá một khu vườn cổ điển Giang Nam ngay giữa trung tâm Thượng Hải. Trong diện tích khoảng 20.000m², khu vườn tập hợp hồ nước, đình các, hành lang, cầu đá, tường rồng, hòn non bộ và hơn 40 công trình cổ được bố trí thành nhiều lớp không gian.

Trải nghiệm bên trong khác rõ rệt với khu mua sắm và ăn uống đông đúc ở Yuyuan Mall.

Kết luận: Nếu chỉ đứng bên ngoài, bạn chủ yếu trải nghiệm không khí thương mại và kiến trúc tái hiện của khu Yuyuan Mall. Muốn hiểu vì sao Dự Viên được xem là một khu vườn Giang Nam tiêu biểu của Thượng Hải, bạn nên mua vé vào trong và dành ít nhất 60 phút tham quan.

Người lớn tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người sử dụng xe lăn nên đi cùng người hỗ trợ do trong vườn có bậc thang, cầu đá, dốc và một số lối đi không bằng phẳng.

👉👉👉Tham khảo các tour tham quan Thượng Hải:

Đối với cái gọi là "đi lượn Miếu Thành Hoàng", về bản chất không phải là bạn thực sự đến chùa để dâng hương, cũng không phải đi thưởng ngoạn phong cảnh ở Dự Viên mà là để ăn uống, vui chơi và mua sắm ở khu vực Yuyuan Mall xung quanh hai địa điểm này.

⚡⚡⚡Tham khảo: Kinh nghiệm du lịch Thượng Hải Trung Quốc chi tiết